Ad 1 b)

Prezes UOKiK ustalił, że w toku oferowania obligacji korporacyjnych GetBack Bank przekazywał konsumentom nieprawdziwe informacje dotyczące bezpieczeństwa obligacji korporacyjnych czy też sposobu zabezpieczenia ww. produktu finansowego, które miały skłonić ich do podjęcia decyzji odnośnie zakupu.

Przywołać należy także treść nagrań rozmów telefonicznych63, jakie przedstawiciele Idea Banku przeprowadzali z konsumentami w celu zaoferowania im obligacji GetBack. Wskazywali oni w następujący sposób na bezpieczeństwo proponowanych obligacji:

W wyniku analizy skarg konsumentów Prezes Urzędu dokonał tematycznego podziału informacji przekazywanych na etapie przedkontraktowym, przekazywanie których, w jego ocenie, stanowi naruszenie ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym.

·         Porównanie obligacji korporacyjnych do lokat bankowych

Konsumenci w skargach wskazywali, iż sprzedawcy Idea Banku zapewniali ich, że obligacje GetBacku są bezpieczne jak lokata. Padały różne określenia, że „obligacje są niemalże tak bezpieczne jak lokata”, że „stanowią alternatywę dla lokaty”, pewne jak depozyt”. Szczegółowe informacje znalazły się w następujących skargach konsumenckich:

  • skarga konsumenta zarejestrowana pod sygnaturą 80.157.19.AS (k. 7533- 7554),

=skarga konsumenta zarejestrowana pod sygnaturą RBG.80.88.18.EK, (k. 820-829),

  • skarga konsumenta zarejestrowana pod sygnaturą 80.121.18.EK, (k. 1281-1283),
  • skarga konsumenta zarejestrowana pod sygnaturą 80.94.18.EK, (k. 254-438),
  • skarga konsumenta zarejestrowana pod sygnaturą 80.72.18.EK, (k. 627-628),
  • skarga konsumenta zarejestrowana pod sygnaturą 80.67.18.EK, (k. 527-585),
  • skarga konsumenta zarejestrowana pod sygnaturą 80.137.18.EK, (k. 1594-1607),
  • skarga konsumenta zarejestrowana pod sygnaturą 80.65.18.EK, (k. 513-521),
  • skarga konsumenta zarejestrowana pod sygnaturą 80.99.18.EK, (k. 902-910),
  • skarga konsumenta zarejestrowana pod sygnaturą 80.100.18.EK, (k. 912-916),
  • skarga konsumenta zarejestrowana pod sygnaturą 80.104.18.EK, (k. 936-939),
  • skarga konsumenta zarejestrowana pod sygnaturą 80.79.18.EK,(k. 682-705),
  • skarga konsumenta zarejestrowana pod sygnaturą 80.151. 19.AS, (k. 7449-7495,
  • skarga konsumenta zarejestrowana pod sygnaturą 80.124.18.EK, (k. 1352-1354),
  • skarga konsumenta zarejestrowana pod sygnaturą 80.141.18.EK, (k. 1678-1725),
  • skarga konsumenta zarejestrowana pod sygnaturą 80.82.18.EK, (k. 725),
  • skarga konsumenta zarejestrowana pod sygnaturą 80.127.18.EK, (k. 1377-1423),
  • skarga konsumenta zarejestrowana pod sygnaturą 80.117.18.EK, (k. 1231-1264),
  • skarga konsumenta zarejestrowana pod sygnaturą 80.132.18.EK, (k. 1496-1500),
  • skarga konsumenta zarejestrowana pod sygnaturą 80.140.18.EK, (k. 1657-1676),

-skarga konsumenta zarejestrowana pod sygnaturą RBG.80.91.18.EK. (k. 837-841). Podnosili, co następuje:

  • „Telefon od dzwonił z następującymi wiadomościami: obligacje GetBack są w krótkich emisjach/seriach w zamkniętym obiegu i co najważniejsze jest to bezpieczna inwestycja, bezpieczna alternatywa dla lokaty bankowej, a nawet jako inwestycja bezpieczniejsza od lokaty” (plik pdf znajdujący się na płycie CD zatytułowanej Reklamacje + instrukcje przekazanej w toku kontroli w dniu 21.06.2018 r. o godzinie 14.10, vide: k. 117B)),
  • „obligacje zakupiłam za pośrednictwem Lion’s Banku, Oddział w Szczecinie (klientem Oddziału jestem od stycznia 2016 roku), którego przedstawiciel dysponujący znacznie większą wiedzą z dziedziny rynku finansowego gwarantował pewność inwestycji, przedstawiając ją jako alternatywę dla lokaty bankowej o takim samym poziomie bezpieczeństwa”  (plik  pdf  znajdujący  się  na  płycie  CD  zatytułowanej Reklamacje + instrukcje przekazanej w toku kontroli w dniu 21.06.2018 r. o godzinie 14.10, vide: k. 117B)),
  • „Wg zapewnień przedstawiciela Banku obligacje miały być bezpieczną alternatywą dla lokaty ( plik pdf znajdujący się na płycie CD zatytułowanej Reklamacje + instrukcje przekazanej w toku kontroli w dniu 21.06.2018 r. o godzinie 14.10, vide: k. 117B)).

Przyjrzeć się należy także nagraniom rozmów64, jakie przedstawiciele Idea Banku przeprowadzali z konsumentami w celu zaoferowania im obligacji GetBack. Wskazywali oni w następujący sposób podobieństwa obligacji do lokat bankowych:

 

Przedstawienie obligacji korporacyjnych jako „alternatywy” dla lokat bankowych w ocenie Prezesa Urzędu należy uznać za działanie wprowadzające w błąd z uwagi na to, że zestawienie ze sobą obu tych produktów może rodzić w umyśle konsumenta przekonanie o tym, że cechy porównywalnych produktów są takie same. Tymczasem są to zupełnie dwa odmienne instrumenty finansowe różniące się przede wszystkim w kwestii charakteru ryzyka inwestycyjnego czy dostępu do kapitału i odsetek w trakcie trwania inwestycji.

Zgodnie z art. 13 ustawy o obligacjach za zobowiązania wynikające z obligacji emitent odpowiada  całym  swoim  majątkiem.  W  przeciwieństwie  do  lokat  bankowych w odniesieniu do obligacji korporacyjnych nie istnieje powszechny system gwarancyjny chroniący inwestora w sytuacji utraty płynności finansowej przez emitenta. Co oznacza, że obligatariusz powinien być świadomy tego, że decydując się na zakup obligacji przyjmuje na siebie ryzyko kredytowe związane z tego rodzaju inwestycją i w sytuacji zmniejszenia majątku emitenta lub jego niewypłacalności naraża się na utratę całego lub części zainwestowanego kapitału.

Działalność emitenta nie jest objęta gwarancjami wystawionymi przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny, tak więc w przypadku kłopotów z jego płynnością finansową konsumentom nie będzie przysługiwał zwrot wpłaconych pieniędzy z gwarancji zgromadzonych przez ww. Fundusz do wartości wskazanej w ustawie z dnia 10 czerwca 2016

 

  1. o Bankowym  Funduszu  Gwarancyjnym,  systemie  gwarantowania  depozytów  oraz przymusowej restrukturyzacji (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1937 z późn. zm. – dalej u.o B.F.G.).

Ustanowienie dodatkowego zabezpieczenia wierzytelności wynikających z obligacji korporacyjnych jest uprawnieniem emitenta. Informacja o zabezpieczeniu obligacji lub o braku takiego zabezpieczenia znajduje się w warunkach emisji oraz w dokumencie obligacji.

Jak wynikało z warunków emisji obligacji GetBack wszystkich serii, które były oferowane za pośrednictwem Idea Banku, emitent nie ustanowił żadnego dodatkowego zabezpieczenia, a także nie zobowiązał się do zabezpieczenia obligacji w przyszłości. Tym samym, majątek emitenta stanowił jedyne źródło z jakiego obligatariusze mogli dochodzić zaspokojenia swoich roszczeń, czego mogli nie być świadomi decydując się na nabycie tego instrumentu finansowego, ponieważ przed kupnem obligacji nie mieli możliwości by zapoznać się z warunkami emisji w sposób swobodny i nieograniczony czasem.

Powierzając swój kapitał inwestycyjny bankowi na lokatę terminową konsument ma prawo  w  każdej  chwili  do  wycofania  wpłaconego  kapitału  ryzykując  jedynie  utratą

„wypracowanych” odsetek (i to nie zawsze), zaś w odniesieniu do obligacji korporacyjnych nienotowanych na rynku Catalyst zwrot zainwestowanego kapitału następuje w terminie ich zapadalności (wykupu obligacji przez emitenta), o ile w warunkach emisji nie ustalono możliwości żądania przedterminowego wykupu.

W warunkach emisji obligacji GetBack przewidziano, że obligatariuszowi przysługuje uprawnienie do żądania przedterminowego wykupu obligacji jedynie w sytuacji gdy emitent znajduje się w zwłoce z wykonaniem w terminie, w całości lub w części, zobowiązań wynikających z obligacji.

Tymczasem jak, wynika ze skarg konsumentów, na etapie przedkontraktowym byli oni przekonywani o tym, że w każdej chwili mogą żądać przedterminowego wykupu nabytych obligacji:

  • „Obligacje mogą być łatwo i w każdej chwili sprzedane przed upływem ich zapadalności” ( plik pdf znajdujący się na płycie CD zatytułowanej Reklamacje + instrukcje przekazanej w toku kontroli w dniu 21.06.2018 r. o godzinie 14.10, vide: k. 117B).
  • „Zapewniał że w razie konieczności można je będzie zbyć również wcześniej w dowolnej chwili (ewentualnie z dyskontem 0,5% - 1%) za pośrednictwem lub przez Idea Bank A.” (plik 51101003137.pdf znajdujący się na płycie CD zatytułowanej Reklamacje + instrukcje przekazanej w toku kontroli w dniu 21.06.2018 r. o godzinie 14.10, vide: k. 117B);
  • „Dyrektor Banku zarekomendował mi obligacje GetBack jako produkt pewny dający stałe oprocentowanie 6% wypłacane kwartalnie i w każdej chwili możliwy do wykupu” (plik 48010800528.pdf znajdujący się na płycie CD zatytułowanej Reklamacje + instrukcje przekazanej w toku kontroli w dniu 21.06.2018 r. o godzinie 14.10, vide: k. 117B).

W ocenie Prezesa UOKiK, przedstawienie obligacji korporacyjnych jako produktu zbliżonego do lokaty bankowej mogło w konsumentach wywołać wrażenie, że oferowany im instrument finansowy stanowi jedynie odpowiednik znanego im produktu – lokaty bankowej

  • a nie zupełnie inny sposób inwestowania kapitału. Osobami, które nabyły obligacje GetBacku w dużej mierze są osoby, które wcześniej były klientami Idea Banku oraz miały w nim zdeponowane środki pieniężne na lokatach terminowych (tzw. klienci depozytowi). Dlatego, biorąc pod uwagę ich dotychczasowe doświadczenia związane z  zakładaniem w  Banku  depozytów,  przekazanie  im  informacji  sugerujących  podobieństwo  obligacji korporacyjnych z lokatami bankowymi mogło być dla nich łatwe do przyswojenia, jednak biorąc pod uwagę konstrukcję obligacji korporacyjnych było działaniem wprowadzającym w błąd z uwagi na rozpowszechnianie nieprawdziwych

Prezes Urzędu wskazuje na to, że wprowadzająca w błąd praktyka Banku dotyczyć miała także przedstawiania obligacji GetBack jako produktu przynoszącego większe korzyści niż standardowe lokaty bankowe. Konsumenci w skargach sygnalizowali, co następuje:

  • „Rozmowy były telefoniczne podczas których przedstawiano mi obligacje GetBack jako bardzo bezpieczny produkt, a więc z gwarancją i bezpieczeństwem wpłaconego kapitału i Przyrównywano je do inwestycji tak pewnej jak lokaty bankowe, tylko o wyższym oprocentowaniu wynoszącym 6-5,5% i stąd była za każdym razem mowa o zerwaniu lokaty w Idea Banku bez utraty odsetek i przesunięciu pieniędzy na obligacje G.B.” ( Plik 45041702791.pdf znajdujący się na płycie CD zatytułowanej Reklamacje + instrukcje przekazanej w toku kontroli w dniu 21.06.2018 r. o godzinie 14.10, vide: k. 117B);
  • „Doradca przez przeszło 30 przekonywał mnie, znacznie korzystniej i równie bezpiecznie jak na lokacie będzie jeśli zainwestuje moje oszczędności w obligacje korporacyjne” ( plik 50041202677.pdf znajdujący się na płycie CD zatytułowanej Reklamacje

+ instrukcje przekazanej w toku kontroli w dniu 21.06.2018 r. o godzinie 14.10, vide: k. 117B);

  • „Doradca Idea Bank A., zaoferowała

mi – jak twierdziła – elitarny produkt, bezpieczny „jak lokata”, ale o lepszych parametrach wypracowanego zysku w stosunku do standardowej lokaty bankowej” (plik 50122900711.pdf znajdujący się na płycie CD zatytułowanej Reklamacje + instrukcje przekazanej w toku kontroli w dniu 21.06.2018 r. o godzinie 14.10, vide: k. 117B),

-„Produkt bezpieczny jak lokata, a nawet korzystniejszy, bo odsetki od kapitału są stałe, które wynoszą 6%, będą spływać co miesiąc a nie jak w przypadku pozostałych lokat na koniec ich okresu.                                           wyliczał jaki zysk po dwóch latach będę miał w przypadku tego produktu a jaki w przypadku lokaty i wyraźnie wskazywał na korzyść oferowanego przez niego produktu” (skarga konsumenta pod sygn. RBG-80-65/18/EK, vide: k. 513-521);

-„Na spotkaniu bankier przedstawił mi koncepcję, zgodnie z którą w pewnych zaistniałych okolicznościach, mając nawet lokatę bankową mogę stracić kapitał. Wiązała się ona de facto z potencjalną niewypłacalnością Bankowego Funduszu Gwarancyjnego. Następnie przedstawiona została mi możliwość zakupu obligacji GetBack S.A. na 5,5 procent w skali roku z comiesięczną wypłatą odsetek, jako produktu alternatywnego dla lokat bankowych z dużo większym poziomem bezpieczeństwa” (skarga konsumenta pod sygn. RBG-80- 97/18/EK, vide: k. 865-890).

  • „Zgodnie z ustaleniami przesyłam informacje na temat najciekawszego obecnie rozwiązania z gwarancją kapitału i Rozwiązanie te wpisałoby się w Państwa koncepcję lokowania środków, mającą na celu bezpieczeństwo środków i uzyskiwanie stóp zwrotu lepszych niż tradycyjne lokaty. Warto doważyć obecny portfel o rozwiązania z gwarancją kapitału i gwarancją zysku – daje to pewny zysk 2-3 razy lepszy niż lokata, czy też rachunek oszczędnościowy i równoważy w portfelu rozwiązania ze zmienną stopą zwrotu. Poniżej szersze informacje na temat proponowanego rozwiązania” (skarga konsumenta pod sygn. RBG-80-117/18/EK, vide: k. 1231-1261) – wiadomość e-mail.

Zdaniem organu ochrony konsumentów, poinformowanie, że produkt jest lepszy od innego, może być odebrane przez konsumentów w taki sposób, że parametry prezentowanych  produktów  są  jednakowe,  przy  czym  oferowany  produkt  jest  dlakonsumenta korzystniejszy. Już samo zapewnienie, że oferowany produkt jest najlepszą lokatą stanowi dla konsumenta informację, że otrzyma produkt posiadający wszystkie cechy zwykłej lokaty oraz dodatkowe korzyści. Takie zapewnienia ze strony pracownika Banku miały przygotować potencjalnego obligatariusza do wysłuchania informacji o szczegółach związanych z oferowanymi korzyściami bez wywołania u niego stanu obawy przed zainwestowaniem swoich oszczędności w proponowany produkt, a więc przekaz nie został zrównoważony informacjami o ryzyku wynikającym z nabycia obligacji korporacyjnych firmy windykacyjnej. Gdyby konsument w chwili oferowania wiedział, że prezentowane mu obligacje stanowią odmienny od lokaty bankowej instrument finansowy, wówczas dążyłby do poznania specyfiki prezentowanego produktu (jako czegoś nieznanego), a co więcej dysponując rzetelnymi informacjami w kwestii ich zabezpieczenia w ogóle w ogóle mógłby się nie zdecydować na ich zakup.

·         Porównanie obligacji korporacyjnych do obligacji skarbowych

Konsumenci     w   skargach   sygnalizowali,  że   obligacje   korporacyjne   GetBack prezentowano im jako produkt zbliżony do obligacji Skarbu Państwa:

  • „Zapewnił że inwestycja w obligacje Spółki GetBack A. jest lepiej zabezpieczona i oprocentowana od lokaty w Idea Banku oraz Obligacji Skarbu Państwa” (plik 48041004443.pdf znajdujący się na płycie CD zatytułowanej Reklamacje + instrukcje przekazanej w toku kontroli w dniu 21.06.2018 r. o godzinie 14.10, vide: k. 117B);
  • „Wmówiono mi, że obligacje GetBacku są równie bezpieczne jak lokata bankowa lub obligacje skarbowe” (plik pdf znajdujący się na płycie CD zatytułowanej Reklamacje + instrukcje przekazanej w toku kontroli w dniu 21.06.2018 r. o godzinie 14.10, vide: k. 117B);
  • Namówiła mnie na zakup obligacji przedstawiając oferowany produkt jako alternatywę dla lokaty, opisując je jak obligacje Skarbu Państwa. (…) Zostałam wprowadzona w błąd co do rodzaju produktu- byłam przekonana, że nabywam obligacje Skarbu Państwa.” (skarga zarejestrowana pod RBG.80.121.18.EK, vide: k. 1281-1283),
  • Bankowcy wprowadzili nas w błąd. O tym, że obligacje korporacyjne to nie to samo co skarbowe i nie to samo co lokata w banku i jakie wiąże się z nimi ryzyko, dowiedziałam się kilka tygodni temu, gdy w Internecie pojawiły się informacje o potężnych kłopotach GetBacku.” (skarga zarejestrowana pod RBG.80.82.18.EK, vide: k. 725).
  • Niewiele z tego zrozumiałam bo miałam blisko 70 lat, takie osoby są pod szczególną ochroną. (…) Sprzedawca cały czas powtarzał, że proponowana inwestycja jest w 100% O tym, że oferta dotyczy obligacji na okaziciela spółki GetBack dowiedziałam się na spotkaniu w Lion`s Banku. Rozumiałam, że to tak jak obligacje skarbowe w 100% bezpieczne.” (skarga zarejestrowana pod sygn. RBG.80.91.18.EK, vide: k. 837-841).
  • Podczas mojego spotkania z bankierem nie zostały mi przedstawione jakiekolwiek zagrożenia związane z nabyciem ów obligacji a ich bezpieczeństwo porównane było do obligacji skarbowych i do lokaty bankowej.” (skarga zarejestrowana pod RBG.80.104.18.EK, vide: k. 936-939.

Przyjrzeć się należy także nagraniom rozmów65, jakie przedstawiciele Idea Banku przeprowadzali z konsumentami w celu zaoferowania im obligacji GetBack. Wskazywali oni w następujący sposób podobieństwa obligacji korporacyjnych do obligacji Skarbu Państwa:

- „

: 4:00 nagrania).

W ocenie Prezesa UOKiK, powyższa informacja wprowadzała konsumenta w błąd co do specyfiki oferowanego przez Bank produktu finansowego oraz bezpieczeństwa z nim związanego, a w konsekwencji mogła spowodować podjęcie decyzji odnośnie nabycia obligacji, której nie podjąłby gdyby dysponował rzetelnymi informacjami co do charakteru prawnego prezentowanego produktu. Dane o charakterze prawnym produktów mają podstawowe znaczenie dla konsumenta, na które zwraca uwagę zapoznając się z ofertą usług finansowych przedsiębiorców świadczących usługi finansowe. Poza spodziewanymi zyskami, to charakter prawny danego produktu oraz bezpieczeństwo z nim związane wpływa na jego atrakcyjność, a tym samym postrzeganie całej oferty przez konsumenta. Inaczej konsument ocenia bowiem np. aktywne inwestowanie w fundusze, nieruchomości, a inaczej w lokaty bankowe czy też obligacje skarbowe. Informacja o charakterze prawnym usługi finansowej pozwala konsumentowi na ustalenie, czy odpowiada mu rodzaj oferowanego produktu oraz jakie potencjalne korzyści i ryzyka są z nią związane.

W analizowanym przypadku konsumentowi są przekazywane zapewnienia, że proponowany mu produkt jest porównywalny, a nawet korzystniejszy od obligacji Skarbu Państwa, które powszechnie uznaje się za jeden z najbezpieczniejszych form lokowania oszczędności oraz inwestowania ze względu na osobę gwaranta. Tymczasem, nabycie obligacji korporacyjnych nie jest tożsame, ani pod względem prawnym, ani pod względem poziomu ryzyka inwestycyjnego z inwestycją w obligacje skarbowe.

Obligacje skarbowe są papierami wartościowymi emitowanymi przez Ministra Finansów na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2017 r. poz. 2077 ze zm. – dalej: ustawa o finansach publicznych). Gwarancją wykupu obligacji skarbowych wraz z należnymi odsetkami jest majątek Skarbu Państwa. W przypadku obligacji korporacyjnych stopień zabezpieczenia ulokowanego kapitału oraz oczekiwanego  zysku  wyznacza  każdorazowo  sytuacja  finansowa  emitenta,  zwłaszcza

w sytuacji nieustanowienia dodatkowego zabezpieczenia z jego strony (tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie).

W związku z czym, Prezes UOKiK stoi na stanowisku, że zestawienie ze sobą tych produktów jako produktów o podobnym parametrze bezpieczeństwa należy zakwalifikować jako działanie wprowadzające w błąd konsumenta polegające na rozpowszechnianiu nieprawdziwych informacji (art. 5 ust. 2 pkt 1 upnpr ), dotyczących ryzyka i korzyści związanych z produktem (art. 5 ust. 3 pkt 2 upnpr ).

Prezes Urzędu wskazuje ponadto, że informowanie konsumentów o tym, że kierowana do nich oferta dotyczy obligacji, bez doprecyzowania, że chodzi o obligacje korporacyjne również może wprowadzać konsumentów w błąd co do charakteru prawnego  oferowanego   produktu.   Zdaniem   Prezesa   Urzędu,   słowo   „obligacje” w   powszechnym   odbiorze   kojarzy   się   z   obligacjami   Skarbu   Państwa,   które u konsumentów wywołują pozytywne odczucia m.in. ze względu na gwarancję bezpieczeństwa zainwestowanych w nie środków pieniężnych. Organ ochrony konsumentów stoi na stanowisku, że Bank informując potencjalnych inwestorów o tym, że proponuje im nabycie obligacji może ułatwiać im podjęcie decyzji o zakupie, której nie podjęliby wiedząc, że mają do czynienia z odmiennym od obligacji skarbowych produktem inwestycyjnym:

  • „Dodatkowo należy podkreślić, w przeszłości posiadałam obligacje Skarbu Państwa i słowo obligacje nie wzbudziły mojego W rozmowach nigdy nie padło sformułowanie obligacje korporacyjne, więc domniemywam, że oferta bazowała na pozytywnych skojarzeniach osób starszych, takich jak ja, z obligacjami Skarbu Państwa” (skarga konsumenta pod sygn. RBG-80-72/18/EK, vide: k. 627-628).

W tym miejscu należy odnieść się do stanowiska Spółki, iż obligacje korporacyjne nie kojarzą się konsumentom z obligacjami skarbowymi, oraz w kwestii, że NBP także porównywał lokaty z obligacjami. Prezes UOKiK pragnie wskazać, iż ze strony Narodowego Banku Polskiego, w zakładce „Wiedza”, którą przywołuje Spółka, jako bazę do uzyskania informacji dla konsumentów, znajdują się również informacje zaprzeczające twierdzeniom Spółki. NBP wskazuje bowiem, że „wielu Polaków wciąż kojarzy obligacje wyłącznie z obligacjami Skarbu Państwa, zwanymi skarbowymi”. Trzy pozostałe ich rodzaje : komunalne, spółdzielcze i korporacyjne, wypuszczane przez firmy, pojawiły się w Polsce dopiero niedawno i dlatego są jeszcze u nas mało znane.”66 Ponadto, NBP, wskazuje także najczęstszych adresatów, stawiając pytanie o to, „kto w naszym kraju może kupić obligacje firm? Czy także zwykły Kowalski, czyli tzw. inwestor indywidualny, drobny, chcący gdzieś ulokować swoje prywatne oszczędności? Odpowiedź brzmi: tak., może je kupić, ale tylko za pośrednictwem biura maklerskiego, w którym trzeba założyć sobie rachunek” – wskazuje NBP. Dodać należy, iż „w Polsce, gdzie rynek obligacji firm jest jeszcze mimo wszystko słabo rozwinięty, wciąż zdecydowana większość emisji tych papierów to emisje adresowane przede wszystkim do inwestorów dużych, instytucjonalnych”.67

Wywnioskować można zatem, iż w opinii NBP, „zwykły Kowalski” a więc przeciętny konsument, nie jest przeciętnym nabywcą takich obligacji korporacyjnych.

 

·         Nadzór Komisji Nadzoru Finansowego

W oparciu o analizę skarg Prezes UOKiK dostrzegł, że Bank przekazywał konsumentom nieprawdziwe informacje w przedmiocie zabezpieczenia oferowanego instrumentu finansowego poprzez wskazanie, że obligacje GetBack w ramach „obsługiwanej” przez Bank emisji podlegają nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego.

Konsumenci w złożonych skargach podnieśli m.in., co następuje:

-„ Dalej mówił, że obligacje te są pod nadzorem Komisji Nadzoru Finansowego, i że w razie potrzeby mogą być łatwo i w każdej chwili sprzedane przed upływem ich zapadalności” (plik 39030300431.pdf znajdujący się na płycie CD zatytułowanej Reklamacje + instrukcje przekazanej w toku kontroli w dniu 21.06.2018 r. o godzinie 14.10, vide: k. 117B),

- „Zapewnił że inwestycja w obligacje Spółki GetBack S.A. jest (…) gwarantowana przez Komisję Nadzoru Finansowego” (plik48041004443.pdf znajdujący się na płycie CD zatytułowanej Reklamacje + instrukcje przekazanej w toku kontroli w dniu 21.06.2018 r. o godzinie 14.10, vide: k. 117B),

  • „Każda emisja obligacji była sprawdzona i zatwierdzona do sprzedaży przez KNF” (plik pdf znajdujący się na płycie CD zatytułowanej Reklamacje + instrukcje przekazanej w toku kontroli w dniu 21.06.2018 r. o godzinie 14.10, vide: k. 117B),
  • „Emitentem jest GetBack – druga co do wielkości firma z branży windykacji bankowej w Firma z najlepszą dynamiką na rosnącym rynku. Firma działa w branży finansowej pod stałym nadzorem min. takich instytucji, jak Komisja Nadzoru Finansowego, więc ryzyko tego typu obligacji jest dużo mniejsze, niż w przypadku spółek deweloperskich, budowlanych czy produkcyjnych. (…) Mamy tu do czynienia z wyjątkowo bezpieczną formą lokowania środków – spółka ma pełen nadzór Komisji Nadzoru Finansowego, co bardzo rzadko się zdarza przy emitentach obligacji” (skarga konsumenta pod sygn. RBG.80.86.18.EK na kartach 753-782, załączona  wiadomość  e-mail  z  21 czerwca  2017r. od  , pracownika Idea Banku do konsumentki, k. 755 akt administracyjnych).
  • GetBack jest w trakcie budowania księgi popytu wśród inwestorów instytucjonalnych w związku z przeprowadzeniem debiutu na GWP, będzie spółka publiczną, podlega audytowi przez KNF i innych podmiotów odpowiedzialnych za wejście firmy na rynek giełdowy (domy maklerskie, fundusze ), wejście na giełdę to nobilitacja dla każdej firmy, oznacza wysoki poziom zaufania i wiarygodności etc. KNF wydał zezwolenie na emisję obligacji przez GB do kwoty 300.000.000 – pozytywnie ocenił bilans i pozycję finansową firmy.” (z treści maila z dnia 19 czerwca 2017r. od , pracownika Lion`s Banku do konsumentki, załączony do skargi zarejestrowanej pod sygn. RBG.80.122.18.EK, vide: k. 1285-1349).

Ponadto, o nadzorze nad emisją obligacji GetBacku pisali także konsumenci m in. w skargach zarejestrowanych pod sygn.:

  • skarga konsumenta zarejestrowana pod sygnaturą 80.157.18.EK, (k. 2064-2082),
  • skarga konsumenta zarejestrowana pod sygnaturą 80.68.18.EK, (k. 587-609),
  • skarga konsumenta zarejestrowana pod sygnaturą 80.126.18.EK, (k. 1365-1375),
  • skarga konsumenta zarejestrowana pod sygnaturą 80.57.18.EK, (k. 248-252),
  • skarga konsumenta zarejestrowana pod sygnaturą 80.65.18.EK, (k. 513-521),
  • skarga konsumenta zarejestrowana pod sygnaturą 80.100.18.EK, (k. 912-916),
  • skarga konsumenta zarejestrowana pod sygnaturą 80.134.18.EK, (k. 1515-1589),
  • skarga konsumenta zarejestrowana pod sygnaturą 80.125.18.EK, (k. 1356-1363),
  • skarga konsumenta zarejestrowana pod sygnaturą 80.130.18.EK, (k. 1439- 1484),
  • skarga konsumenta zarejestrowana pod sygnaturą 80.122.18.EK, (k. 1285-1349),
  • skarga konsumenta zarejestrowana pod sygnaturą 80.70.18.EK, (k. 616-623), - skarga konsumenta zarejestrowana pod sygnaturą RBG.80.117.18.EK, (k. 1231-1261),
  • skarga konsumenta zarejestrowana pod sygnaturą 80.123.18.EK, (k. 1351-1351v).

Należy także przyjrzeć się także nagraniom rozmów68, jakie przedstawiciele Idea Banku przeprowadzali z konsumentami w celu zaoferowania im obligacji GetBack. Wskazywali oni, iż emisje kontrolowane są przez Komisję Nadzoru Finansowego:

- „

).

Ponadto, w toku zeznań na rozprawie administracyjnej przeprowadzonej przed Prezesem UOKiK dnia 27 lutego 2019r., świadek                             zeznał następująco:

Mogłem powiedzieć, żę GetBack działa w oparciu o licencje KNF, nie pamiętam czy użyłem słowa nadzorowany przez KNF w tym momencie.”69

Ponadto, świadek zapytany o treść maila z dnia 1 lutego od                             na adres o temacie : GetBack kolejny rating przyznany, oświadczył, iż „pamięta tego

maila i pamięta jego treść. W mailu jest zdanie o treści ‘Dodam, że firma ma pełen nadzór KNF, bo działalność windykacyjna podobnie jak bankowa jest w Polsce w pełni nadzorowana i regulowana’70”. Świadek wskazał, iż „ten mail został wysłany jako wzór maila do wysłania przez  mojego  przełożonego                                                                               z poleceniem wysłania go do klientów. Nie wiem, czy ten mail był wysłany do innych sprzedawców, ja go otrzymałem. (…) Takiego maila wysyłałem również do innych klientów.71”

Prezes UOKiK pragnie zauważyć, że Komisja Nadzoru Finansowego sprawuje nadzór nad emisją obligacji korporacyjnych odbywającą się wyłącznie w drodze oferty publicznej. Nie obejmuje on jednakże emisji prywatnych, jakie miały miejsce w przypadku emisji obligacji GetBack w rozpatrywanym w niniejszym postępowaniu okresie. W ramach przyznanych jej kompetencji Komisja Nadzoru Finansowego weryfikuje oraz zatwierdza prospekt  emisyjny   lub   memorandum   informacyjne   przygotowane   przez   emitenta. W przypadku emisji w drodze oferty prywatnej (z jaką mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie) Komisja Nadzoru Finansowego nie weryfikuje prawidłowości przygotowywania takich emisji, ani prawdziwości informacji jakie przekazywane są konsumentowi na etapie przedkontraktowym, wobec czego zachowanie Spółki zakwalifikować należy jako działanie wprowadzające w błąd poprzez rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji co do gwarancji bezpieczeństwa obligacji.

W ocenie Prezesa Urzędu poinformowanie konsumentów o tym, że emisja obligacji Getback została sprawdzona i zatwierdzona przez Komisję Nadzoru Finansowego może mieć wpływ na proces decyzyjny przeciętnego konsumenta, ponieważ może wywoływać mylne wyobrażenie o istniejącej gwarancji bezpieczeństwa ze strony organów państwowych, która okazuje się nie występować w formie przedstawionej przez Przedsiębiorcę.

Podsumowując, opisaną powyżej praktykę Spółki w przedmiocie informowania konsumenta co do gwarancji bezpieczeństwa obligacji GetBack, Prezes Urzędu stoi na stanowisku, że ww. informacje mogły zwiększać zaufanie konsumenta do oferowanej przez Bank usługi i powodować podjęcie decyzji o zawarciu umowy, której nie zawarłby, gdyby wiedział o rzeczywistym ryzyku związanym z umową. W ocenie organu ochrony konsumentów sposób przekazu informacji o obligacjach korporacyjnych Getback stosowany przez Idea Bank, mający przedstawić ich cechy i zachęcić konsumenta do ich nabycia, może wprowadzać konsumenta w błąd co do jego cech i właściwości, w szczególności w zakresie bezpieczeństwa związanego z jego nabyciem.

Tym samym, w opinii Prezesa Urzędu badane działanie Banku wypełnia cechy nieuczciwej praktyki rynkowej, o której mowa w art. w art. 5 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 4 ust. 2 upnpr.